BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID

VOORONTWERP VAN WET OP DE INVOERING VAN WETBOEK VENNOOTSCHAPPEN EN VERENIGINGEN

1. ALGEMEEN 

In het bestaande wetboek vennootschappen wordt de bestuurdersaansprakelijkheid geregeld in een aantal artikels. Zo is er de aansprakelijkheid van zaakvoerders en bestuurders voor inbreuken op de vennootschapswet of de statuten (art. 263, 408, en 528 W. Venn.), de aansprakelijkheid naar gemeen recht voor de bestuurders (art. 262, 264, 408, 527 W.Venn.) en de aansprakelijkheden van bestuurders, dagelijkse bestuurders en feitelijke bestuurders voor kennelijke fouten die bijgedragen hebben tot het faillissement (art. 265, 409, 530 W.Venn.).

Onder de aansprakelijkheid voor de inbreuken op de statuten kan men overigens ook die aansprakelijkheid rekenen die speelt in geval van overdrachten van aandelen die in strijd met statutaire bepalingen gebeurden, doch waarvan de bestuurders toch melding maken in het aandelenregister. (zie ook www.cgkadvocaten.be, "beschermingsconstructies").

De vaste principes zijn dus dat een bestuurder of zaakvoerder van een vennootschap, naast de leden van een directiecomité en de feitelijke bestuurders voor fouten in de uitvoering van hun mandaat een aansprakelijkheid kunnen oplopen ten aanzien van derden en de vennootschap.

De aansprakelijkheid voor fouten die bijgedragen hebben tot het faillissement is nu "beperkt tot een deel of het geheel van het netto-passief". In praktijk kwam dat neer op een onbeperkte aansprakelijkheid voor het gehele netto-passief.

Ook wat de andere aansprakelijkheidsgronden betreft was de enige beperking de schade die bewezen kon worden.

De beoordeling van de kennelijk grove fouten die bijdragen tot het faillissement is marginaal. De fout moest een kennelijk "grove" fout zijn, en de rechter beoordeelt dit op het moment van de fout, en plaatst zich op het moment van de beslissing om te oordelen of deze "laakbare" handelingen of nalatigheden een kennelijk grove fout uitmaken.
 

2. WAT ZEGT HET VOORONTWERP

In het voorontwerp van wet blijft een aansprakelijkheid bestaan. De bepalingen worden opgenomen in het algemene luik, "van toepassing op alle rechtspersonen", en niet langer per type vennootschap.
Verder wordt de tekst duidelijk herschreven. De memorie van toelichting geeft duidelijk de achterliggende motieven van de wijzigingen weer.

Voor de zaakvoerders van een BVBA en bestuurders van een CVBA bestond evenwel de aansprakelijkheid voor kennelijk grove fouten die bijgedragen hebben tot het faillissement niet, indien de vennootschap een gemiddelde omzet genereerde gedurende de laatste drie jaren van 620.000 eur excl. BTW en een balanstotaal van 370.000 euro niet werd overschreden.

Die grens verdwijnt in de mogelijk nieuwe wet wat de nieuwe aansprakelijkheidsgrond zoals opgenomen in artikel XX.227 betreft. Ook in de vennootschappen die niet het betreffende omzetcijfer of balanstotaal behalen, kan dus een aansprakelijkheid uitgelokt worden voor de verderzetting van een kennelijk deficitaire activiteit.

Wel wordt globaal de aansprakelijkheid mogelijk beperkt en worden drempels in de wet ingeschreven, als volgt:
 
Art. 2:53. § 1. De aansprakelijkheid bedoeld in artikel 2:52, elke andere schadeaansprakelijkheid die voortvloeit uit dit Wetboek of andere wetten of reglementen ten laste van de personen vermeld in artikel 2:52 § 1, evenals de aansprakelijkheid voor de schulden van de vennootschap bedoeld in artikel XX.227 van het Wetboek van economisch recht is beperkt tot de volgende bedragen:
 
  1° 125 000 euro, in rechtspersonen die in het boekjaar voorafgaand aan het instellen van de aansprakelijkheidsvordering een omzet van minder dan 350 000 euro, exclusief de belasting over de toegevoegde waarde, hebben verwezenlijkt, en waarvan het balanstotaal bij het einde van dat boekjaar niet hoger was dan 175 000 euro;
 
  2° 250 000 euro, in rechtspersonen die niet onder het 1° vallen en die in het boekjaar voorafgaand aan het instellen van de aansprakelijkheidsvordering een omzet van minder dan 700 000 euro, exclusief de belasting over de toegevoegde waarde, hebben verwezenlijkt, en waarvan het balanstotaal bij het einde van dat boekjaar niet hoger was dan 350 000 euro;
 
  3° 1 miljoen euro, in rechtspersonen die niet onder het 2° vallen en die op balansdatum van het laatst afgesloten boekjaar voorafgaand aan het instellen van de aansprakelijkheidsvordering,  niet meer dan één  der volgende criteria overschrijden:
  - omzet exclusief de belasting over de toegevoegde waarde  op jaarbasis: 9 000 000 euro;
  - balanstotaal: 4 500 000 euro;
 
  4° 3 miljoen euro, in rechtspersonen die op balansdatum van het laatste afgesloten boekjaar voorafgaand aan het instellen van de aansprakelijkheidsvordering minstens twee van de grenzen vermeld in het 3° overschrijden, maar niet de grenzen vermeld in het 5° bereiken of overschrijden;
 
  5° 12 miljoen euro, in organisaties van openbaar belang en in rechtspersonen die op balansdatum van het laatste afgesloten boekjaar voorafgaand aan het instellen van de aansprakelijkheidsvordering minstens 1 van volgende grenzen bereiken of overschrijden:
  - balanstotaal van 43 miljoen euro;
  - omzet  exclusief de belasting over de toegevoegde waarde op jaarbasis van 50 miljoen euro.
 
Telkens als de stijgingen of dalingen van het indexcijfer van de consumptieprijzen op 1 januari van het volgende jaar leiden tot een stijging of daling van 5 % of meer, worden de hierboven vermelde bedragen betreffende balanstotaal en omzet vanaf dezelfde datum met hetzelfde percentage verhoogd of verlaagd. Die aanpassingen worden bij een bericht in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt. Het indexcijfer van december 2017 geldt als basis.


De aansprakelijkheidsbeperking is niet van toepassing evenwel voor de bedrijfsvoorheffing en de BTW. Van belang is ook dat elke verdere aansprakelijkheidsbeperking - ook conventionele - wordt uitgesloten, en uiteraard ook niet geldt in geval van bedrog.

De toetsing van de fouten en de feiten blijft blijkens de teksten wel marginaal en “ex ante”.


3. KLOKKENLUIDER 

Een bestuurder kan zich onder de huidige wet "ontdoen van zijn aansprakelijkheid" voor sommige fouten (inbreuken op het wetboek vennootschappen en de statuten) door op de eerstvolgende algemene vergadering de fout te melden aan de aandeelhouders en aan te tonen dat hij daaraan geen deel had.

In het voorontwerp wordt de "algemene vergadering" vervangen door het bestuursorgaan, en een melding aan de andere bestuurders of zaakvoerders. Indien het bestuursorgaan een college vormt, wordt dat opgenomen in de notulen van de vergadering van dat college. De toepassing wordt ook veralgemeend en niet langer beperkt tot inbreuken op de wet en de statuten.
 
Marc KIPS
oprichter- vennoot CGK Advocaten
 






10f16b33-fdc6-4767-a8bc-63f68a694feb
3f856d11-ede0-4723-ac5d-14d0e8176616
afeee6b6-cb72-47e9-8515-a66513cd5ea7
                       CGK Advocaten • Paleisstraat 24 • 2018 Antwerpen
                                           Info@cgkadvocaten.be
GORIS, KIPS en MAES BVBA - BE0461.168.781  -   LEPERE ADVOCATEN BVBA - BE0875.340.173